Ngày 28/7/2025, Viện Văn học tổ chức Hội thảo Văn học và xây dựng quốc gia ở Đông Nam Á: Các vấn đề lý thuyết và ứng dụng. Đây là một phần công việc của đề tài khoa học cấp Quốc gia Văn học Đông Nam Á hậu thuộc địa và “các hoán dụ dân tộc” do PGS.TS. Phạm Phương Chi chủ nhiệm, ThS. Mai Thị Thu Huyền là thư ký khoa học, Viện Văn học chủ trì, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia tài trợ.
Hội thảo đã diễn ra trong không khí sôi nổi với sự tham gia của TS. Nguyễn Huy Bỉnh – Phó Viện trưởng phụ trách Viện Văn học, bà Ysobel M. Pareja – Phó Lãnh sự Đại sứ quán Philippines cùng các nhà khoa học, dịch giả, giảng viên, nghiên cứu sinh, sinh viên, nhà báo đến từ các viện nghiên cứu, các cơ sở đào tạo, cơ quan báo chí trong nước như Viện Văn học, Viện Triết học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Cần Thơ, Đại học Hùng Vương, Báo Nhân dân…
Trình bày báo cáo đề dẫn tại phiên khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Phạm Phương Chi nhấn mạnh rằng Hội thảo hướng đến tìm hiểu sự phản ánh và tham gia của các tác phẩm, hiện tượng văn học đối với các vấn đề văn hóa, xã hội, lịch sử của các quốc gia Đông Nam Á. PGS.TS. Phạm Phương Chi hi vọng những khoảnh khắc, những phương diện của bức tranh văn học Đông Nam Á được trình bày qua các tham luận Hội thảo có thể gợi mở những suy nghĩ về khái niệm dân tộc – quốc gia, chủ nghĩa dân tộc hay tinh thần dân tộc theo hướng kiến tạo luận, vượt lên trên ý nghĩa chính trị – cảm xúc thông thường.
Trong hai phiên làm việc của Hội thảo do TS. Hoàng Tố Mai và TS. Đỗ Hải Ninh chủ trì, các tác giả Đỗ Thị Hường, Nguyễn Thị Thúy Hạnh, Hán Thị Thu Hiền, Đặng Lê Tuyết Trinh, Đỗ Hải Ninh, Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Trần Đức Dũng, Đặng Thị Thái Hà, Đoàn Ánh Dương, Lưu Ngọc An và Lê Thị Hương Thủy đã cho thấy những cách tiếp cận đa dạng về văn học Đông Nam Á. Các phần trình bày đã mở ra một cuộc thảo luận sôi nổi tại hội trường với nhiều câu hỏi và nhận định thú vị đến từ PGS.TS. Trịnh Bá Đĩnh (Viện Văn học), TS. Trần Thị Thu Hương (Đại học Sư phạm Hà Nội), ThS. Quách Thị Thu Hiền (Viện Văn học), ThS. Lê Nguyên Long (Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội), ThS. Phạm Khánh Duy (Đại học Cần Thơ), ThS. Vũ Thị Kiều Chinh (Đại học Sư phạm Hà Nội)… Hội thảo đã cho thấy sự quan tâm của nhiều nhà khoa học đối với việc tiếp cận văn học Đông Nam Á trong mối quan hệ với các vấn đề quốc gia – dân tộc.
Phát biểu tại Hội thảo, Phó Viện trưởng Viện Văn học Nguyễn Huy Bỉnh đánh giá đây là một Hội thảo được tổ chức bài bản và chỉn chu, đặt ra nhiều vấn đề khoa học đáng chú ý với những cách tiếp cận đa chiều, liên ngành. Phó Lãnh sự Đại sứ quán Philippines Ysobel M. Pareja bày tỏ rằng bà rất ấn tượng trước những cách khám phá, giải mã tác phẩm văn học Philippines của một số tác giả tham luận mà nhờ đó, các tầng ý nghĩa và giá trị văn hóa của tác phẩm trở nên hiển lộ và sâu sắc hơn.
Tổng kết Hội thảo, ThS. Mai Thị Thu Huyền nhấn mạnh rằng từ một chủ đề nghiên cứu mà một nhóm đề tài gần 10 thành viên theo đuổi, Hội thảo đã trở thành diễn đàn quy tụ nhiều học giả, dịch giả, học viên đang công tác và học tập tại nhiều cơ sở nghiên cứu/ đào tạo ở cả Việt Nam và nước ngoài. Cụ thể, sau hơn 5 tháng triển khai, Ban tổ chức Hội thảo đã nhận được hơn 40 bản đề xuất ý tưởng và bài viết toàn văn đến từ như Viện Nghiên cứu Đông Á (Pháp), Đại học Thành Công (Trung Quốc), Viện Văn học, Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội), Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), Đại học Hùng Vương, Đại học Cần Thơ, Đại học Trà Vinh và Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương. ThS. Mai Thị Thu Huyền hi vọng rằng Hội thảo đã mang đến những thông tin bổ ích, thúc đẩy những khám phá tiếp theo về văn học, chính trị, văn hóa, xã hội Đông Nam Á qua các giai đoạn lịch sử và đặc biệt là trong bối cảnh hiện đại hóa, toàn cầu hóa hiện nay.
Một vài hình ảnh từ Hội thảo:

Tin: BTC Hội thảo (Thư ký đề tài Mai Huyền)
Ảnh: Khương Việt Hà (Viện Văn học)

